ศาลจังหวัดอุบลราชธานีสั่งให้ “วันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์” เป็นบุคคลสาบสูญ หลังถูกบังคับให้สูญหายในกัมพูชานานกว่า 6 ปี
เมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 ศาลจังหวัดอุบลราชธานีมีคำสั่
October 23, 2026
เมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 ศาลจังหวัดอุบลราชธานีมีคำสั่งให้นายวันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ นักกิจกรรมทางการเมืองชาวไทยที่ถูกบังคับให้สูญหายในกรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา เมื่อปี 2563 เป็นบุคคลสาบสูญ ภายหลังครอบครัวพยายามติดตามหาและเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตรวจสอบชะตากรรมของเขามาเป็นเวลานานถึง 6 ปี แต่ยังไม่มีความคืบหน้าที่ชัดเจน
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ครอบครัวของวันเฉลิมได้ติดต่อร้องเรียนและเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐของไทยและกัมพูชา ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ เข้ามามีส่วนร่วมในการติดตามตัวเขา อย่างไรก็ตาม ความพยายามดังกล่าวไม่สามารถทำให้ทราบชะตากรรมของวันเฉลิมได้ ในที่สุด มารดาและพี่สาวของเขาจึงยื่นคำร้องต่อศาลจังหวัดอุบลราชธานีเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 เพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งให้วันเฉลิมเป็นบุคคลสาบสูญ ก่อนที่ศาลจะดำเนินการไต่สวนพยานและมีคำสั่งดังกล่าวในวันที่ 28 กันยายน 2569
เหตุผลและคำวินิจฉัยของศาล
ในคำสั่ง ศาลจังหวัดอุบลราชธานีระบุข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการหายตัวไปของวันเฉลิมว่า เขาเดินทางออกจากบ้านไปอาศัยอยู่ในประเทศกัมพูชา และไม่ได้กลับมายังบ้านในจังหวัดอุบลราชธานีอีกเลย หลังจากนั้นไม่มีผู้ใดพบเห็นหรือสามารถติดต่อเขาได้ มารดาของวันเฉลิมจึงเข้าแจ้งความไว้เป็นหลักฐานเกี่ยวกับการหายตัวไป ขณะที่มารดาและญาติพยายามออกตามหา แต่ไม่มีใครพบตัวเขา
ศาลพิจารณาด้วยว่า วันเฉลิมได้ออกจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เป็นระยะเวลานานกว่าห้าปีแล้ว และไม่มีผู้ใดทราบแน่ชัดว่าเขายังมีชีวิตอยู่หรือไม่ นอกจากนี้ ผู้ร้องซึ่งเป็นมารดาโดยชอบด้วยกฎหมายของวันเฉลิม ถือเป็นผู้มีส่วนได้เสียและมีสิทธิยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งให้เขาเป็นบุคคลสาบสูญได้
ศาลจึงมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 61 วรรคหนึ่ง โดยให้เหตุผลว่า วันเฉลิมได้ออกจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ และไม่มีผู้ใดทราบแน่ชัดว่าเขายังมีชีวิตอยู่หรือไม่เป็นเวลานานเกินกว่าห้าปีแล้ว จึงมีคำสั่งให้ นายวันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ เป็นบุคคลสาบสูญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 61 วรรคหนึ่ง
จากการลี้ภัยทางการเมืองสู่การถูกบังคับให้สูญหาย
ภายหลังการรัฐประหารในประเทศไทยเมื่อปี 2557 โดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ซึ่งมีพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นผู้นำ วันเฉลิม สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ นักกิจกรรมทางการเมืองชาวไทย ได้เดินทางไปลี้ภัยในกรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา ในช่วงที่พำนักอยู่ในต่างแดน วันเฉลิมยังคงใช้ชีวิตอยู่นอกประเทศไทย ซึ่งเป็นสถานที่ที่เขาเลือกเดินทางไปเพื่อหลบหนีสถานการณ์ทางการเมืองภายหลังการรัฐประหาร

ในปี 2560 หรือสามปีก่อนที่วันเฉลิมจะถูกลักพาตัว ศ.ดร.ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ ผู้ก่อตั้ง 112WATCH และอาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยเกียวโต ได้มีโอกาสพบกับวันเฉลิมที่กรุงพนมเปญ ในเวลานั้น วันเฉลิมกำลังลี้ภัยทางการเมืองอยู่ในกัมพูชาภายหลังการรัฐประหารในประเทศไทย ต่อมา การหายตัวไปของเขาในเดือนมิถุนายน 2563 ได้ทำให้สังคมหันกลับมาให้ความสนใจกับความเสี่ยงร้ายแรงที่นักกิจกรรมทางการเมืองไทยซึ่งลี้ภัยอยู่ในต่างประเทศต้องเผชิญ อีกทั้งยังก่อให้เกิดคำถามสำคัญเกี่ยวกับความปลอดภัย การคุ้มครองบุคคลเหล่านี้ และความรับผิดชอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการสอบสวนกรณีการคุกคามนักกิจกรรมทางการเมือง
เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2563 วันเฉลิมถูกลักพาตัวบริเวณด้านนอกอาคารชุดแม่โขง การ์เดนส์ ในกรุงพนมเปญ ตามข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่ปรากฏ วันเฉลิมถูกบังคับให้ขึ้นรถตู้สีดำขณะที่กำลังสนทนาทางโทรศัพท์กับสิตานัน สัตย์ศักดิ์สิทธิ์ พี่สาวของเขา ระหว่างการสนทนาครั้งนั้น สิตานันได้ยินน้องชายพูดว่า “หายใจไม่ออก” ซึ่งเป็นคำพูดสุดท้ายที่เธอได้ยินจากเขาก่อนที่จะขาดการติดต่อกัน
นับตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา ยังไม่มีผู้ใดทราบว่าวันเฉลิมอยู่ที่ใดหรือมีชะตากรรมอย่างไร การหายตัวไปของเขากลายเป็นกรณีที่สร้างความกังวลอย่างยิ่ง เนื่องจากเป็นเรื่องของนักกิจกรรมทางการเมืองชาวไทยที่ลี้ภัยอยู่ในต่างประเทศและยังไม่มีข้อสรุปเกี่ยวกับชะตากรรมของเขา แม้ครอบครัวจะพยายามเรียกร้องคำตอบและติดตามเรื่องนี้มาเป็นเวลาหลายปี แต่ก็ยังไม่มีข้อมูลที่ได้รับการยืนยันว่าเกิดอะไรขึ้นกับวันเฉลิมหลังจากที่เขาถูกนำตัวไป
กรณีของวันเฉลิมยังคงตั้งคำถามสำคัญเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้ลี้ภัยทางการเมือง การสอบสวนกรณีการบังคับบุคคลให้สูญหายที่เกี่ยวข้องกับหลายประเทศ ตลอดจนความจำเป็นในการค้นหาความจริงและนำผู้ที่เกี่ยวข้องมารับผิดชอบต่อสิ่งที่เกิดขึ้น เพื่อให้ครอบครัวของผู้สูญหายได้รับคำตอบเกี่ยวกับชะตากรรมของบุคคลอันเป็นที่รัก
หลังวันเฉลิมหายตัวไป สิตานันได้เดินทางไปประเทศกัมพูชาด้วยตนเองเพื่อติดตามหาน้องชาย พร้อมทั้งยื่นหนังสือและเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐที่มีหน้าที่และอำนาจในการสืบสวนสอบสวนกรณีการบังคับบุคคลให้สูญหายเข้ามาดำเนินการ
หน่วยงานที่ครอบครัวติดต่อและเรียกร้องให้ตรวจสอบ ได้แก่ กรมสอบสวนคดีพิเศษ สำนักงานอัยการสูงสุด ศูนย์ป้องกันการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย กระทรวงการต่างประเทศ และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ อย่างไรก็ตาม แม้ครอบครัวจะพยายามผลักดันเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง แต่กลับไม่มีความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากต้องเผชิญกับความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับการติดตามตัววันเฉลิมแล้ว สิตานันยังต้องเผชิญกับการคุกคามจากเจ้าหน้าที่รัฐ อันเนื่องมาจากการออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องให้มีการตามหาน้องชายด้วย จนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้ว่าวันเฉลิมอยู่ที่ใด หรือเกิดอะไรขึ้นกับเขาหลังจากถูกลักพาตัวไป
มารดาหวังใช้คำสั่งศาลจัดการเรื่องมรดกและทรัพย์สินของบุตรชาย
มารดาของวันเฉลิมกล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 6 ปีที่ครอบครัวพยายามเรียกร้องให้รัฐบาลไทยติดตามหาตัวบุตรชาย พวกเขาต้องต่อสู้กับความยากลำบากมาโดยตลอด และรู้สึกว่าไม่ได้รับความเห็นอกเห็นใจจากภาครัฐ
อย่างไรก็ตาม หลังจากได้ขึ้นเบิกความต่อศาลในคดีนี้ ผู้เป็นมารดาระบุว่า ศาลได้กล่าวแสดงความเสียใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับบุตรชาย ทำให้เธอรู้สึกโล่งใจที่มีผู้รับฟังและเชื่อในสิ่งที่ครอบครัวพยายามต่อสู้มาโดยตลอด กล่าวคือ มีผู้ยอมรับว่าวันเฉลิมได้หายตัวไปจริง และครอบครัวยังคงไม่ทราบชะตากรรมของเขา
แม้กระบวนการสืบสวนสอบสวนในคดีอาญาที่เกี่ยวข้องกับการหายตัวไปของวันเฉลิมจะยังไม่มีความคืบหน้า แต่การที่ศาลจังหวัดอุบลราชธานีมีคำสั่งให้เขาเป็นบุคคลสาบสูญ ทำให้ครอบครัวสามารถดำเนินการทางกฎหมายบางประการต่อไปได้ โดยเฉพาะการจัดการเรื่องมรดกและทรัพย์สินของเขา
มารดาของวันเฉลิมกล่าวเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันตนมีอายุมากแล้ว จึงต้องการจัดการเรื่องต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบุตรชายให้เรียบร้อย โดยมีความตั้งใจที่จะนำคำสั่งศาลไปใช้ประกอบการยื่นคำร้องขอจัดการมรดกและทรัพย์สินของวันเฉลิม เพื่อนำมาแบ่งให้แก่ทายาทคนอื่น ๆ ที่ยังมีชีวิตอยู่ต่อไป
แม้คำสั่งให้เป็นบุคคลสาบสูญจะช่วยให้ครอบครัวสามารถดำเนินการในเรื่องทางกฎหมายได้ แต่คำสั่งดังกล่าวไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยเกี่ยวกับการหายตัวไปของวันเฉลิมหมดไป และจนถึงขณะนี้ ครอบครัวยังคงไม่ทราบชะตากรรมที่แท้จริงของเขา
