โทษจำคุกทำลายสถิติ: จำคุก 46 ปีในข้อหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ

ศาลฎีกามีคำพิพากษาจำคุกไม่รอลงอาญาเป็นเวลา 46 ปีต่อ “บัสบาส” มงคล ถิระโคตร นักกิจกรรมวัย 31 ปีจากเชียงราย โทษดังกล่าวมาจากข้อหาตามกฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ (มาตรา 112) และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ จากโพสต์เฟซบุ๊ก 27 โพสต์ คำพิพากษาของศาลฎีกาถือเป็นที่สุดและมีผลทันที บัสบาสถูกคุมขังมาแล้วกว่า 694 วันนับตั้งแต่คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และไม่ได้รับการประกันตัวเลยตลอดกระบวนการพิจารณาคดี

 รายละเอียดคดีและลำดับกระบวนการยุติธรรม:

เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2025 ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) รายงานว่าศาลจังหวัดเชียงรายได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ศาลฎีกาได้แก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จากโทษจำคุก 50 ปี เหลือ 46 ปี โดยไม่รอลงอาญา
คดีนี้เริ่มขึ้นในเดือนเมษายน 2021 เมื่อบัสบาส วัย 27 ปีในขณะนั้น ซึ่งโดดเด่นด้วยผมสีเขียวแบบตัวร้าย Joker เดินทางจากเชียงรายเพื่อมาประท้วงอดอาหารหน้าศาลอาญากรุงเทพฯ เพื่อเรียกร้องสิทธิประกันตัวให้กลุ่ม “ราษฎร” ที่เขามองว่าถูกปฏิเสธอย่างไม่เป็นธรรม ทั้งที่ยังไม่ได้ถูกพิพากษาว่ากระทำผิด หลังการประท้วงดังกล่าว บัสบาสถูกจับกุมและดำเนินคดี 2 คดี รวม 27 โพสต์เฟซบุ๊ก

• ศาลชั้นต้น (26 มกราคม 2023): พิพากษาว่ามีความผิด 14 กรรม (โทษกรรมละ 3 ปี ลดโทษจากการรับสารภาพเป็นรวม 28 ปี) และยกฟ้องอีก 13 กรรม โดยเห็นว่าไม่ชัดว่าโพสต์ดังกล่าวหมายถึงพระมหากษัตริย์พระองค์ปัจจุบัน หรือไม่เข้าองค์ประกอบการหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือขู่เข็ญ
  • ศาลอุทธรณ์ (18 มกราคม 2024): กลับคำพิพากษาใน 11 กรรมที่ศาลชั้นต้นยกฟ้อง โดยอ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาปี 2013 (6374/2556) ซึ่งขยายความคุ้มครองตามมาตรา 112 ให้ครอบคลุมถึงพระมหากษัตริย์ที่ล่วงลับ ส่งผลให้โทษรวมเพิ่มเป็น 50 ปี ซึ่งในขณะนั้นถือเป็นโทษสูงสุดในประวัติศาสตร์คดีมาตรา 112
  • ศาลฎีกา (11 ธันวาคม 2025): ลดโทษเหลือ 46 ปี ถือเป็นคำตัดสินถึงที่สุด

แผนปฏิบัติการของ 112WATCH: คุณสามารถทำอะไรเพื่อช่วยบัสบาสได้บ้าง?

ความรุนแรงและความสิ้นสุดของคดีนี้เรียกร้องให้เกิดการเคลื่อนไหวระดับนานาชาติอย่างเร่งด่วน ด้านล่างคือข้อเสนอเพื่อสนับสนุนบัสบาสและผลักดันการแก้ไขหรือยกเลิกมาตรา 112:

1. เผยแพร่คดีของเขา: แชร์เรื่องราวของบัสบาสและความร้ายแรงของโทษจำคุก 46 ปีให้แพร่หลายบนโซเชียลมีเดีย ใช้แฮชแท็ก เช่น #FreeBusbas, #Thailand112, #SaveThaiDemocracy เพื่อให้คดีนี้ยังคงเป็นที่สนใจของสื่อและองค์กรสิทธิมนุษยชนระดับนานาชาติ
2. ติดต่อรัฐบาลต่างประเทศและ NGO: ติดต่อสถานทูต หน่วยงานทูต สมาชิกสภาผู้แทนของประเทศตนเอง รวมถึงองค์กรสิทธิมนุษยชน เช่น Amnesty International, Human Rights Watch เรียกร้องให้พวกเขาออกแถลงการณ์ประณามคำพิพากษานี้ว่าเป็นการละเมิดเสรีภาพในการแสดงออก และกดดันรัฐบาลไทยให้ปล่อยตัวบัสบาสทันที
3. สนับสนุนกองทุนช่วยเหลือทางกฎหมาย: การต่อสู้กับมาตรา 112 ยังดำเนินต่อไป สามารถร่วมบริจาคให้กับองค์กรในพื้นที่ เช่น ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการต่อสู้คดีและบันทึกข้อมูลสิทธิของนักกิจกรรม
4. ยื่นขอพระราชทานอภัยโทษ: แม้เป็นประเด็นอ่อนไหว แต่พระมหากษัตริย์ไทยมีพระราชอำนาจในการพระราชทานอภัยโทษหรือการลดโทษ ผู้สนับสนุนสามารถลงชื่อในคำร้องหรือร่วมผลักดันให้มีการขอพระราชทานอภัยโทษด้วยเหตุผลด้านมนุษยธรรม
5. ผลักดันการเปลี่ยนแปลงนโยบาย: เรียกร้องให้รัฐบาลต่างประเทศและองค์กรระหว่างประเทศผูกโยงความร่วมมือด้านการค้า ความช่วยเหลือ หรือข้อตกลงระหว่างประเทศกับไทยกับการปรับปรุงด้านสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะการยกเลิกหรือแก้ไขกฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ (มาตรา 112)